augustus 2024

Opeens heeft de heide haar paarse deken om, wat mij een uiterst gerustgesteld gevoel geeft en waardoor ik meteen terugdenk aan de juni-vakantie in de Franse Cevennen waar alle bergen knalgeel gloeiden. Hier de hei en daar de brem. Zie je wel, alles doet het gewoon nog. Even wat minder klimaatstress.

De Cevennen is een Nationaal Park, net zo als het Woud hier in Drenthe. In beide gebieden is er aandacht voor biodiversiteit, voor fauna, flora en stilte. De Cevennen vond ik schitterend, ruig en stil en ook de nachten waren prachtig. Als het helder is zie je daar zo veel sterren. Ook al ben ik verliefd op mijn Drentse Woud, die hoeveelheid sterren zie je er niet. Donker is het enigszins, zeker vergeleken met de Randstad. Maar zelfs hier kan ik zelden in schemer of nacht wandelen zonder dat er wel ergens een lamp schijnt die mij in één klap blind maakt in het donker. In de Cevennen gaan om 22 uur ongelofelijk veel lichten uit: langs de wegen, maar ook reclames, kerken etc, alles gaat uit. In Nederland is de hoeveelheid lampen juist flink toegenomen met de komst van de ledverlichting. Wij zijn tenslotte dol op goedkoop en consumeren. Maar ook de gloei vanuit de grotere steden die de donkere hemel verbleekt, neemt nog steeds toe. Ik moet denken aan de astronauten die, zo las ik ergens, vanuit het ISS ruimtestation de aarde in de afgelopen tientallen jaren alsmaar meer zagen licht geven.

Toch heeft de overheid, de gemeente waar ik woon, een beleid op licht en duister dat klinkt als een klok. Al is het, denk ik, wat minder prestigieus dan het in de Cevennen omarmde Dark Sky International plan (DSI). Het is misschien meer de wil van de particulieren en bedrijven die hier nog wat minder is. Ik zeg dit voorzichtig, want ik heb de gemeente een poosje geleden een vraag gesteld over hun beleid in relatie met DSI, maar nog geen antwoord gekregen. Het valt me in ieder geval op dat men in de Cevennen trots lid is van Dark Sky International (DSI). Daar hangen certificaten bij bedrijven, onder plaatsnaamborden, bij Hotels en B&B’s en de Franse VVV besteedt er aandacht aan.

Wat is Dark Sky International?

Dark Sky International is een organisatie die de duisternis wil teruggeven aan de aarde en die de negatieve effecten van lichtvervuiling op de aarde en alles wat daar leeft wil helpen verminderen met voorlichting en advies over verantwoordelijk lichtbeleid. We weten tenslotte al zo lang dat het natuurlijke dag-nachtritme verbreken, slecht is voor alle organismen. DSI kan gemeenschappen, (nationaal)parken en beschermde gebieden over de hele wereld certificeren als Dark Sky. Zelfs voor jouw eigen woning/tuin kan je een certificaat verdienen. In Nederland hebben we twee gebieden met een DSI-certificaat. Daar is het dus écht donker en daar blijft de duisternis beschermd. Dit zijn de Boschplaat op Terschelling en het Lauwersmeer.

Het kan dus wel in Nederland. Oké, het is hier minder gemakkelijk dan in de Cevennen. De Cevennen is een groot gebied, dun bevolkt en de bergen zorgen ervoor dat het onmogelijk is om alle grond te gebruiken, te ontginnen of te bebouwen. In Nederland is elke m2 wel eens op de schop genomen. Maar alle kleine beetjes helpen. Het Drentse Woud zou er ook beleid op kunnen maken en hun menselijke bewoners kunnen hun steentje bijdragen. Ik ga in ieder geval proberen om voor mijn eigen huis en tuintje een DSI-certificaat te behalen, want zelfs dat kan. Zin om dat ook na te streven?

Hoe dan?

• Zorg ervoor dat licht in huis en tuin alleen aan gaat wanneer dat écht nodig is (tijdklok/bewegingssensor: hoewel die laatste ook door andere dieren wordt geactiveerd).
• Zorg dat een lamp binnen, niet naar buiten schijnt en vlakbij een raam alleen naar beneden. Neem dikke of verduisterende gordijnen, of luiken.
• Zorg dat een lamp aan de gevel alleen naar beneden schijnt (niet omhoog, niet rondom).
• Zet geen tuinlampen bij het openbare pad (één lamp maakt de langsloper/vlieger juist blind).
• Neem het kleinste wattage en de warmste kleur.
• Vermijd onnodig felle lampen (denk hierbij ook aan fietslampen. Die staan vaak recht vooruit en niet meer schuin naar de bodem. Dat kan je veranderen. Ook zaklampen zijn tegenwoordig onnodig schijnwerpers.)
• Koop geen ‘leuke ledjes’ voor in de tuin (op een zonnepaneeltje en vaak plastic ook nog).

Kijk op DarkSkyInternational voor meer informatie. Daar kan je ook lezen hoe je zelf je certificaat kunt verdienen.

Vanavond ga ik nog even genieten van het duister op de paarse heide. Ik hoop dat het helder is, de hemel lijkt op te klaren. Magisch voelt het, vind ik, om op die stille duistere vlakte te staan en niets te hebben aan de zintuigen die ik normaal gebruik, maar wel meer te voelen van wat er om me heen gebeurt. En de sterren te zien. Soms lijkt de paarse deken zelf een beetje licht te geven.